తంగెడ లిప్ట్ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టు రైతుల చిరకాల వాంఛ

**తంగెడ లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టు — దశాబ్దాల కల ఎప్పుడు నెరవేరుతుంది?**
రాజధాని వాయిస్ :

తంగెడ మేజర్ కాలువ కింద సుమారు 40 వేల ఎకరాల సాగుభూమి ఉన్నప్పటికీ, చివరి ఎకరాకు నీరు అందించడంలో రైతులు ఎదుర్కొంటున్న ఇబ్బందులకు శాశ్వత పరిష్కారం ఏమిటి?
ఇదే ప్రశ్న ప్రస్తుతం దాచేపల్లి, మాచవరం మండలాల రైతుల్లో చర్చనీయాంశంగా మారింది.

తంగెడ ప్రాంతంలోని కృష్ణా నది నుంచి లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టును ఏర్పాటు చేయాలనే డిమాండ్ కొత్తది కాదు. ఎన్నో సంవత్సరాలుగా రైతులు, స్థానిక ప్రజలు ఈ ప్రతిపాదనను ప్రభుత్వాల దృష్టికి తీసుకెళ్తున్నారు. అయితే ప్రతి ప్రభుత్వం వచ్చినప్పుడు “చేస్తాం… చూస్తాం…” అనే హామీలు వినిపిస్తున్నప్పటికీ, ఈ ప్రాజెక్టు ఫైల్ ప్రస్తుతం ఎక్కడ ఉంది? ఏ దశలో ఉంది? సాంకేతిక పరిశీలన పూర్తయ్యిందా? పరిపాలనా అనుమతులు వచ్చాయా? నిధుల పరిస్థితి ఏమిటి? అనే విషయాలపై స్పష్టమైన సమాచారం ప్రజలకు అందాల్సిన అవసరం ఉంది.

1. ఎందుకు తంగెడ లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ అవసరం?

ప్రస్తుతం తంగెడ మేజర్ కాలువకు నాగార్జునసాగర్ కుడి కాలువ ద్వారా నీరు అందే పరిస్థితిపై ఆధారపడాల్సి వస్తోంది. నాగార్జునసాగర్ వ్యవస్థలో నీటి లభ్యత, విడుదలలు, కాలువల నిర్వహణ వంటి అంశాలపై ఈ ప్రాంత రైతుల సాగు ఆధారపడుతోంది.

నీరు వచ్చినా చివరి భూములకు నీరు చేరే వరకు అనేక సమస్యలు ఎదురవుతున్నాయని రైతులు చెబుతున్నారు.

ఈ నేపథ్యంలో తంగెడ వద్ద కృష్ణా నది నుంచి ప్రత్యేకంగా లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ వ్యవస్థ ఏర్పాటు చేస్తే, నీటిని అవసరమైన సమయంలో సాగు ప్రాంతాలకు తరలించే అవకాశం ఏర్పడుతుంది.

2. సుమారు 18–20 వేల ఎకరాలకు ప్రయోజనం

ప్రాథమికంగా గతంలో చర్చకు వచ్చిన అంచనాల ప్రకారం తంగెడ లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టు ద్వారా సుమారు 18,000 నుంచి 20,000 ఎకరాల సాగుభూమికి ప్రత్యక్షంగా ప్రయోజనం కలిగే అవకాశం ఉందని స్థానికంగా ప్రతిపాదనలు ఉన్నాయి.

అలా జరిగితే ప్రస్తుతం నీటి కోసం ఇబ్బందులు పడుతున్న చివరి భూములకు కూడా నీటిని అందించే అవకాశం ఏర్పడుతుంది.

అయితే ఈ సంఖ్యను ప్రభుత్వం అధికారికంగా సాంకేతిక సర్వే, DPR మరియు కమాండ్ ఏరియా అధ్యయనం ద్వారా ఖరారు చేయాల్సి ఉంటుంది.

3. ప్రాజెక్టు వ్యయం ఎంత?

గతంలో అధికారుల స్థాయిలో జరిగిన చర్చల్లో, అప్పటి ధరల ఆధారంగా సుమారు ₹120–130 కోట్ల పరిధిలో ప్రాజెక్టు వ్యయం ఉండవచ్చనే అంచనాలు వినిపించినట్లు స్థానికంగా చెబుతున్నారు.

కానీ ప్రస్తుతం నిర్మాణ సామగ్రి, విద్యుత్ పరికరాలు, భూసేకరణ, పంపింగ్ వ్యవస్థలు, పైపులైన్లు, విద్యుత్ కనెక్షన్లు మరియు ఇతర ఖర్చులు పెరిగినందున పాత అంచనా ఇప్పుడు యథాతథంగా వర్తిస్తుందని చెప్పలేం.

అందువల్ల ప్రభుత్వం తాజా ధరల ఆధారంగా Revised DPR/Cost Estimate సిద్ధం చేసి ప్రజలకు వెల్లడించాలి.

4. అసలు ప్రశ్న — ఫైల్ ప్రస్తుతం ఎక్కడ ఉంది?

ఇది ఇప్పుడు ప్రజలు ప్రభుత్వాన్ని అడగాల్సిన ముఖ్యమైన ప్రశ్న.

తంగెడ లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టుకు సంబంధించి:

- ప్రతిపాదన ఎప్పుడు తయారైంది?
- ఏ శాఖ వద్ద ఫైల్ ఉంది?
- ప్రాథమిక సర్వే జరిగిందా?
- Detailed Project Report (DPR) సిద్ధమైందా?
- సాంకేతిక అనుమతి వచ్చిందా?
- పరిపాలనా అనుమతి ఉందా?
- నీటి లభ్యతపై అధ్యయనం జరిగిందా?
- విద్యుత్ అవసరం ఎంత?
- ప్రాజెక్టు ద్వారా ఖచ్చితంగా ఎన్ని ఎకరాలకు నీరు అందుతుంది?
- అంచనా వ్యయం ఎంత?
- నిధులు ఏ పథకం ద్వారా సమకూర్చనున్నారు?
- పనులు ప్రారంభించడానికి ఇంకా ఎలాంటి అనుమతులు అవసరం?

ఈ ప్రశ్నలకు ప్రభుత్వం అధికారికంగా సమాధానం ఇవ్వాల్సిన అవసరం ఉంది.

“ప్రాజెక్టు చేస్తాం” అనే హామీ కంటే “ప్రాజెక్టు ప్రస్తుతం ఈ దశలో ఉంది, ఇంత నిధులు అవసరం, ఈ తేదీకి తదుపరి దశకు వెళ్తుంది” అనే స్పష్టమైన కార్యాచరణ ప్రణాళిక ప్రజలకు అవసరం.

5. ఇది ఒక పార్టీ సమస్య కాదు — రైతుల సమస్య

తంగెడ లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్‌ను రాజకీయ పార్టీల మధ్య వివాదంగా కాకుండా దాచేపల్లి–మాచవరం ప్రాంత రైతుల సాగునీటి హక్కు మరియు ప్రాంతీయ అభివృద్ధి అంశంగా చూడాలి.

అందుకే స్థానిక ప్రజాప్రతినిధులు, రైతు సంఘాలు, నీటిపారుదల శాఖ అధికారులు, ఇంజనీర్లు, వ్యవసాయ నిపుణులు మరియు అన్ని రాజకీయ పార్టీల ప్రతినిధులు కలిసి ఒక అఖిలపక్ష రౌండ్ టేబుల్ సమావేశం నిర్వహించాలి.

ఆ సమావేశంలో ప్రాజెక్టు యొక్క:

సాంకేతిక సాధ్యత → నీటి లభ్యత → కమాండ్ ఏరియా → వ్యయం → విద్యుత్ అవసరం → నిధుల సమీకరణ → నిర్మాణ కాలపట్టిక

అన్నింటిపై స్పష్టమైన చర్చ జరగాలి.

6. మూడు పంటల సాగుకు అవకాశం

లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ వ్యవస్థ సక్రమంగా రూపకల్పన చేయబడి, అవసరమైన నీటి లభ్యత నిర్ధారించబడితే, ప్రస్తుతం నీటి కొరత కారణంగా సాగులో ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్న ప్రాంతాల్లో సాగు సామర్థ్యం పెరగవచ్చు.

దీంతో రైతులు ఒకటి లేదా రెండు పంటలపై ఆధారపడకుండా, నీటి లభ్యత మరియు పంటల అవసరాలను బట్టి మరింత స్థిరమైన సాగు విధానాన్ని అవలంబించే అవకాశం ఉంటుంది.

అయితే “మూడు పంటలు ఖచ్చితంగా వస్తాయి” అని చెప్పాలంటే ప్రభుత్వం నీటి లభ్యత, ఆయకట్టు అవసరం, విద్యుత్ సామర్థ్యం మరియు పంటల నీటి అవసరాలపై సాంకేతిక అధ్యయనం చేయాలి.

7. ప్రభుత్వం నేరుగా చేపట్టలేకపోతే PPPపై కూడా చర్చించాలి

ప్రభుత్వానికి నిధుల పరిమితులు ఉంటే, ప్రత్యామ్నాయ ఆర్థిక నమూనాలపై కూడా నిపుణుల సమక్షంలో చర్చించవచ్చు.

అందులో PPP (Public-Private Partnership) ఒక ప్రత్యామ్నాయ నమూనాగా పరిశీలించవచ్చు.

అయితే నీటిపారుదల వంటి రైతుల జీవనాధారానికి సంబంధించిన ప్రాజెక్టులో PPPను అమలు చేసే ముందు:

- రైతులపై అదనపు ఆర్థిక భారం పడకూడదు
- నీటి ధరలు/చార్జీలపై స్పష్టమైన విధానం ఉండాలి
- ప్రభుత్వ నియంత్రణ కొనసాగాలి
- నీటి పంపిణీలో సమానత్వం ఉండాలి
- ప్రాజెక్టు నిర్వహణపై పారదర్శకత ఉండాలి
- ఒప్పంద నిబంధనలు ప్రజలకు స్పష్టంగా ఉండాలి

అనే అంశాలను తప్పనిసరిగా పరిశీలించాలి.

8. ఇప్పుడు చేయాల్సింది ఏమిటి?

తంగెడ లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ విషయంలో ఇకపై కేవలం హామీల కోసం ఎదురుచూడకుండా స్పష్టమైన కార్యాచరణ ప్రణాళిక రూపొందించాలి.

మొదటి దశ: ప్రాజెక్టు ఫైల్ ప్రస్తుత స్థితిని ప్రభుత్వం అధికారికంగా వెల్లడించాలి.

రెండో దశ: తాజా సాంకేతిక సర్వే, నీటి లభ్యత అధ్యయనం మరియు DPR సిద్ధం చేయాలి.

మూడో దశ: ప్రాజెక్టు ద్వారా ప్రయోజనం పొందే ఖచ్చితమైన ఆయకట్టు ప్రాంతాన్ని నిర్ధారించాలి.

నాలుగో దశ: తాజా అంచనా వ్యయాన్ని నిర్ణయించాలి.

ఐదో దశ: నిధుల వనరులను గుర్తించాలి.

ఆరవ దశ: అవసరమైన అనుమతులను వేగంగా పూర్తి చేయాలి.

ఏడో దశ: పనులకు స్పష్టమైన టైమ్‌లైన్ ప్రకటించాలి.

తంగెడ లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ ప్రాజెక్టు కేవలం ఒక కాలువ లేదా ఒక లిఫ్ట్ ప్రాజెక్టు కాదు. ఇది దాచేపల్లి–మాచవరం ప్రాంత రైతుల సాగునీటి భద్రత, వ్యవసాయ స్థిరత్వం మరియు భవిష్యత్ ప్రాంతీయ అభివృద్ధికి సంబంధించిన అంశం.

దశాబ్దాలుగా రైతులు కోరుతున్న ఈ ప్రాజెక్టుపై ఇకపై “చేస్తాం… చూస్తాం…” అనే హామీలకు బదులుగా “ఫైల్ ఎక్కడ ఉంది? ఏ దశలో ఉంది? ఎప్పుడు పూర్తి చేస్తారు?” అనే ప్రశ్నలకు స్పష్టమైన సమాధానాలు రావాలి.

ప్రభుత్వం సాంకేతికంగా సాధ్యాసాధ్యాలను పరిశీలించి, అవసరమైన అనుమతులు పూర్తి చేసి, నిధుల సమీకరణకు కార్యాచరణ రూపొందించాలి.

పార్టీలకు అతీతంగా ప్రజాప్రతినిధులు, అధికారులు, రైతులు, నిపుణులు ఒకే వేదికపైకి వచ్చి తంగెడ లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్‌పై సమగ్ర చర్చ జరపాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.

రైతుల భవిష్యత్తును దృష్టిలో పెట్టుకుని ప్రభుత్వం ఈ ప్రాజెక్టుపై స్పష్టమైన నిర్ణయం, സമയపట్టిక మరియు కార్యాచరణ ప్రణాళికను ప్రజల ముందు ఉంచాలి.

“తంగెడ లిఫ్ట్ ఇరిగేషన్ — హామీగా మిగలాలా?
లేక దశాబ్దాల రైతుల కలగా ఉన్న ఈ ప్రాజెక్టు కార్యరూపం దాల్చాలా?”

ఈ ప్రశ్నకు ఇప్పుడు సమాధానం ఇవ్వాల్సింది ప్రజాప్రతినిధులు మరియు ప్రభుత్వం.

ఇట్లు
అంబటి నవకుమార్
మాజీ ఎంపీపీ,
చైర్మన్, ఆంధ్రప్రదేశ్ నేచర్ వెల్ఫేర్ కౌన్సిల్